H Roxana Ruiz ήταν μια νέα γυναίκα 23 ετών, με καταγωγή από το Oaxaca, και μητέρα ενός τετράχρονου παιδιού. Η ζωή της ήταν απλή και γεμάτη καθημερινές φροντίδες: πουλούσε πατάτες τηγανητές στους δρόμους του Nezahualcoyotl, μιας πόλης στο Estado de México, μια περιοχή όπου οι προειδοποιήσεις για βία κατά των γυναικών και εξαφανίσεις ήταν συνεχείς. Η μέρα της ξεκινούσε νωρίς και τελείωνε αργά, ανάμεσα στις δουλειές και στην φροντίδα του παιδιού της, με λίγες στιγμές ξεκούρασης.
Μια βραδιά του Μαΐου 2021, η Roxana αποφάσισε να περάσει λίγο χρόνο με μια φίλη και έναν άνδρα που γνώριζε από τη γειτονιά. Πήγαν να πιουν μια μπύρα, και καθώς η ώρα προχωρούσε, ο άνδρας προσφέρθηκε να τη συνοδεύσει σπίτι. Αργότερα, είπε ότι ήταν μακριά από το σπίτι του και ζήτησε να μείνει εκεί τη νύχτα. Η Roxana συμφώνησε να κοιμηθεί σε ξεχωριστό στρώμα στο ίδιο δωμάτιο, χωρίς να φαντάζεται τι θα ακολουθούσε.
Καθώς κοιμόταν, ο άνδρας επιτέθηκε. Την χτύπησε, της έβγαλε τα ρούχα και τη βίασε. Οι κινήσεις του ήταν απειλητικές, οι φωνές και οι κραυγές της γέμιζαν το μικρό διαμέρισμα, αλλά κανείς δεν ήταν εκεί για να ακούσει. Σε μια προσπάθεια να σωθεί, η Roxana πάλεψε, χτυπώντας τον στο πρόσωπο. Ο άνδρας απείλησε να τη σκοτώσει. Η πάλη ήταν έντονη και ανελέητη. Στη διάρκεια της σύγκρουσης, η Roxana κατάφερε να τον σκοτώσει, αμυνόμενη για να σώσει τη δική της ζωή.
Σε πανικό, το σώμα του άνδρα βρέθηκε μέσα σε μια σακούλα, την οποία η Roxana μετέφερε στον δρόμο. Εκεί, περαστικοί αστυνομικοί την εντόπισαν και την συνέλαβαν. Παρά τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις της ότι είχε βιαστεί, δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ ιατροδικαστική εξέταση, ένα κρίσιμο βήμα για την αναγνώριση και την απόδοση δικαιοσύνης σε περιπτώσεις σεξουαλικής βίας. Αντιθέτως, ένας αστυνομικός σχολίασε ότι ίσως ήθελε να κάνει σεξ με τον άνδρα και μετά άλλαξε γνώμη, αγνοώντας πλήρως την πραγματικότητα του βιασμού.
Η Roxana πέρασε εννέα μήνες στη φυλακή, κατηγορούμενη για ανθρωποκτονία με υπέρβαση νόμιμης άμυνας. Η δίκη της συγκέντρωσε προσοχή σε όλη τη χώρα. Την εβδομάδα που η απόφαση εκδόθηκε, το δικαστήριο αναγνώρισε ότι είχε βιαστεί, αλλά έκρινε ότι η χρήση βίας ήταν «υπερβολική». Η Roxana καταδικάστηκε σε έξι χρόνια φυλάκισης και υποχρεώθηκε να καταβάλει αποζημίωση άνω των 16.000 δολαρίων στην οικογένεια του άνδρα που την είχε επιτεθεί.
Η είδηση προκάλεσε οργή. Φεμινιστικές ομάδες και ακτιβιστές κατηγόρησαν την απόφαση ότι ποινικοποιεί τις επιζήσασες σεξουαλικής βίας, ενώ προστατεύει τους θύτες. Στην Πόλη του Μεξικού, γυναίκες κατέβηκαν στους δρόμους κρατώντας πλακάτ με συνθήματα όπως «Η υπεράσπιση της ζωής μου δεν είναι έγκλημα». Η Roxana, με δάκρυα στα μάτια, στάθηκε μπροστά στους υποστηρικτές της και μίλησε για την αγωνία της για την ασφάλεια της ίδιας και του γιου της. «Αν δεν είχα αντισταθεί, θα ήμουν νεκρή», είπε.
Η υπόθεση έγινε σύντομα αντικείμενο δημόσιας συζήτησης. Ο Πρόεδρος της χώρας, Andrés Manuel López Obrador, δήλωσε ότι θα ζητούσε χάρη για τη Roxana, αλλά οι δικηγόροι της αρνήθηκαν να δεχτούν χάρη, τονίζοντας ότι αυτό θα σήμαινε παραδοχή έγκληματος από την πλευρά της. Οι δικηγόροι υποστήριξαν σταθερά ότι η Roxana ήταν αθώα και ότι η πράξη της ήταν καθαρή αυτοάμυνα.
Ο Ángel Carrera, ο δικηγόρος της, δήλωσε ότι η απόφαση του δικαστηρίου ήταν «λάθος» και θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο. «Στέλνει μήνυμα στις γυναίκες ότι μπορούν να υπερασπιστούν τον εαυτό τους, αλλά μόνο έως ένα σημείο», είπε. «Την βίασε, αλλά δεν έχει το δικαίωμα να κάνει τίποτα». Η Roxana είχε ήδη μιλήσει σε δημοσιογράφους για τις απειλές θανάτου που είχε δεχθεί και για την αγωνία της να επιστρέψει στον γιο της.
Η ανακοίνωση του Σαββάτου βράδυ ότι η Εισαγγελία αποσύρει την υπόθεση υπήρξε μια ανακούφιση. Το κράτος, λαμβάνοντας υπόψη την ευαλωτότητα της Roxana, αναγνώρισε ότι ενήργησε σε νόμιμη αυτοάμυνα και την έκρινε «αθώα». Ο δικηγόρος της δήλωσε ότι αυτό σημαίνει αναγνώριση της αθωότητας και ότι η Roxana απλώς υπερασπίστηκε τη ζωή της.
Το περιστατικό φέρνει στο φως την ευρύτερη εικόνα της βίας κατά των γυναικών στο Μεξικό. Το 2022, 3.754 γυναίκες σκοτώθηκαν στη χώρα — περίπου δέκα κάθε μέρα — και μόνο ένα τρίτο αυτών των περιπτώσεων ερευνήθηκε ως γυναικοκτονία. Σχεδόν οι μισές γυναίκες στη χώρα έχουν βιώσει σεξουαλική βία στη ζωή τους. Ορισμένες περιοχές, όπως το Nezahualcoyotl, βρίσκονται υπό συνεχή προειδοποίηση για βία κατά των γυναικών και εξαφανίσεις.
Οι ακτιβιστές ελπίζουν ότι η υπόθεση της Roxana θα αποτελέσει σημείο αναφοράς. Θέλουν να δείξουν ότι η αυτοάμυνα πρέπει να αναγνωρίζεται, ότι οι επιζήσασες σεξουαλικής βίας δεν πρέπει να ποινικοποιούνται και ότι η δικαιοσύνη μπορεί να λειτουργεί με ευαισθησία. Οι φωνές που φώναζαν στους δρόμους της Πόλης του Μεξικού, τα πλακάτ, οι φωτογραφίες και οι διαδηλώσεις, όλα έγιναν σύμβολα μιας μεγαλύτερης μάχης: της αναγνώρισης του δικαιώματος των γυναικών να υπερασπίζονται τον εαυτό τους και της ανάγκης για δίκαιες διαδικασίες.
Η Roxana, τώρα ελεύθερη, παραμένει ενεργή στις διαδηλώσεις και μιλά για τις εμπειρίες της, για την αγωνία και τον φόβο που βίωσε, και για τη ζωή που θέλει να συνεχίσει για τον γιο της. Κάθε της λέξη αντανακλά την πραγματικότητα της αυτοάμυνας και της επιβίωσης: δεν πρόκειται για έγκλημα, αλλά για τη διαρκή μάχη για ζωή και δικαιοσύνη σε έναν κόσμο που συχνά την στερεί από τις γυναίκες.
Το περιστατικό δεν τελειώνει με τη δίκη ή την απόφαση της Εισαγγελίας. Αποτελεί παράδειγμα για το πώς η κοινωνία, η δικαιοσύνη και οι θεσμοί αντιμετωπίζουν τη σεξουαλική βία, και πόσο σημαντικό είναι να αναγνωρίζεται η αυτοάμυνα όταν η απειλή είναι θανάσιμη. Η ιστορία της Roxana Ruiz παραμένει ζωντανή στις συζητήσεις, στις διαδηλώσεις, στις καρδιές όσων αγωνίζονται για δικαιοσύνη, υπενθυμίζοντας ότι η υπεράσπιση της ζωής δεν είναι ποτέ έγκλημα.
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου